In Memoriam Dolf Versteegh

born in Netherlands on 23-04-1940
passed away in Bali on 25-05-2015


Bali is blessed with exuberant flora and fauna and this is underpinned by a culture that venerates nature. This had been extensively documented in the 1930s by a number of western painters, most notably Walter Spies from Germany and Miguel Covarrubias from Mexico. Afterwards a long series of others followed in their wake and as a result Bali has a vibrant art scene until today.

Last Friday a large gathering of friends and admirers gathered at the Mumbul crematorium on the Bukit Peninsula to send-off an extraordinary man. In the long line of Dutch artists who traveled to Bali over the past half century Dolf Versteeghv was without a doubt one of the most interesting and colorful. Yet he was not someone who could be easily categorized. When I met Dolf twenty years ago I remember asking him at one point where and at what academy he had been educated. Dolf replied that he had no formal education, that his background was very simply in food and beverage but he felt the time had come to retire from the restaurant business. He was indeed extremely modest and rather introvert, someone who never boasted about anything and never raised his voice. Yet everyone who came to know him realized that Dolf never stopped cooking up something. Dolf was infused with a completely unstoppable, indeed obsessive desire to create things that did not yet exist. He was the single most ingenious person I ever met and whenever I would drop by he seemed to be working on three new projects simultaneously whilealso kicking around fourother fresh ideas. What he would show you could be a hatchery to fill his new aviary with flocks of birds, a new saltwater aquarium that would filter itself without any pump or how he had grown an exotic aquatic plant that is only found in the Amazon….

When I dropped by and saw him about six weeks ago he was busy giving detailed directions to a bricklayer for the construction of again another castle for a family of Guinea pigs!

In my picture archive I did find the image of an earlier version he built in 2005.

Without any formal education Dolf reinvented himself as an architect, as a designer of urban furniture and as a sculptor. His talent as a gardener and landscape artist was legendary and over the years, between all his other projects, Dolf was busy writing a Handbook of Tropical Plants and Trees.

Next to each extraordinary man is an exceptional woman and Dolf could not have reached the level of creativity and productivity without the inspiration of his wife Carin. They met each other later in life and both have children and grandchildren from their previous marriage. Carin is a beautiful blonde whostill looks twenty years younger than her age and who is the extrovert opposite of Dolf.

Prior to his retirement from the restaurant business and moving to Bali Dolf had staged his eventual departure from Holland in a burst of creative energy. In downtown Amsterdam he had transformed the interior of two adjacent old warehouses into a seventeenth century square rigged sailing vessel. Catering to large groups in the meeting and convention industry the routine would be that at the end of an evening of great food and entertainment the ship would get into a storm and water would come gushing down the inside of the hull. The honored guests would then be handed mops to help bail out the water. Dolf named the business “Compagnie van Verre”, which was a predecessor of the Dutch East India Company which monopolized trade to Indonesia from the seventeenth century onward. In other words: Dolf started the next chapter in his life several years before he arrived in Indonesia… Dolf and Carin settled in Ubud in 1988 and the first year was dedicated to the realization of the dream of every retiree. Building a castle. Not everyone would have chosen a garbage dump to do this, but Dolf turned the sitethat he found into a pure gem. The househe built overlooked a private valley and he turned it into a cross between a botanical garden and a zoo.The ceremonial entrance to the property was a steel bridge over a gigantic bird cage andfor a friendly tribe of monkeys he created a spacious labyrinth of cages interconnected by aerial pathways.

However once Pondok Ayu was finished boredom set in, so Dolf came up with an idea to kill the time. He briefly returned to the Netherlands to attend a course in the medieval art of stained glass production. To make a long story short: half a year later he ran a factory with one hundred and eighty employees whom he had trained to manufacture a wide range of stained glass products: Mondirama. For the better part of a decade, it proved that a small foreign entrepreneur could turn into a success story in Indonesia, but then the Indonesian tax authorities came to the conclusion they did not like that a Dutch stalk stuck out above the paddy field so they moved the goalposts in such a way that the game was lost. In addition Dolf reached the conclusion that there is a bitter lesson in the ancient Chinese saying: wishing you lots of employees!

A hundred and seventy five Indonesian craftsmen lost a well-paying job and the serial entrepreneur reinvented himself as an artist. Dolf kept the best workers from Mondirama on his team and since the turn of the century he has kept them constantly engaged in the manufacture of a range of objects of all kinds, too many to mention. Moving from Ubud to Sanur Dolf built five more houses, each one totally different from what he hadmade before and none of them like the dismal square boxes project developers tend to excrete and then call ‘minimalist’ and ‘luxury villa’. When he had built the last one he said that the circle was round.

Last but not least it needs to be mentioned that Dolf turned into an internet encyclopedist. Under the pen name Farelli (the Dutch word ‘ver’ means far and a ‘steeg’ is an alley) Dolf leaves a footprint on the World Wide Web that is truly impressive. The Farelli Tropical Plant Book has 3000 pages; there are 500 pages of birds and butterflies; there is a huge section dedicated to the history of Bali and there are hundreds of maps of Indonesian islands you will find no where else.

Bali is blessed with exuberant flora and fauna. Should you wish to learn more about it the very best way to start is here at

La ringraziamo tanto, Signor Rodolfo Farelli !

It was great to know you!

Dolf Versteegh
Van ondernemer tot kunstenaar

Tot nog niet zo lang geleden moest ieder kind op de Lagere School de namen van de eilanden in het voormalige Nederlands Oost Indië uit het hoofd kunnen opdreunen. In dat rijtje stond ook Bali maar veel verder dan die naam en een enkele ouderwetse prent met rijstvelden in de gang van de school kwamen die scholieren nauwelijks. Dat het “Eiland der Goden” een uitzonderlijke cultuur had en van een bijzondere schoonheid was, had weliswaar in de loop van de twintigste eeuw in kleine kring een zekere bekendheid gekregen maar het eiland kwam nooit hoog op de lijst te staan van de Nederlanders die of door armoede of door pure ondernemerslust gedreven werden hun heil te zoeken in het buitenland en in permanente emigratie. Bali had echter wel degelijk een sterke aantrekkingskracht op vele kunstenaars en vandaar dat de lijst van de Nederlanders die zich in de loop van de vorige eeuw hier vestigden een uitzonderlijk hoog percentage schilders vertoont, samen met een aantal schrijvers.

In die lange reeks van Nederlandse kunstenaars die naar Bali trokken is Dolf Versteegh zonder enige twijfel een van de meest interessante en kleurrijke. Dolf is echter geen man die gemakkelijk in een hokje is te plaatsen. Als je hem naar zijn beroep zou vragen zou hij waarschijnlijk antwoorden dat hij nog steeds een ondernemer is. Als er een VNKB (Verbond van Nederlandse Kunstenaars op Bali) zou bestaan, zou hij met geen stok gedwongen kunnen worden om daar lid van te worden. Dat komt omdat Dolf een uiterst bescheiden man is, zelfs ietwat verlegen, die nooit en te nimmer zijn stem verheft. Maar iedereen die hem wat beter kent, weet dat Dolf een volledig onstuitbare, inderdaad obsessieve drang heeft om dingen te creëren die nog niet bestaan. Dolf maakt beelden, Dolf schrijft, Dolf is architect, Dolf ontwerpt meubilair en Dolf bedenkt iedere dag wel een aantal nieuwe projecten. Dat kan een nieuw gigantisch zout water aquarium zijn of het kweken van een exotische waterplant die verder alleen in het Amazone gebied voorkomt. Je kunt Dolf inderdaad ook beschouwen als een opvolger van Dr. Fop I Brouwer (helaas nog alleen een bekende naam voor de ouderen onder U. (Weet U nog? “Alles wat leeft en groeit en ons altijd weer boeit…”) en hij werkt dus, tussen al zijn andere projecten door, al jaren lang aan een Handboek van Tropische Planten en Bomen. Dolf maakt zijn eigen wijn en heeft een aparte broedkeuken om zijn exotische volière te vullen. Dolf is tegelijkertijd een ‘homo universalis’ en een ‘homo eclecticus’. Zijn veelzijdigheid en scheppingsdrang wordt door slechts weinigen geëvenaard.

Naast iedere uitzonderlijke man staat een uitzonderlijke vrouw en Dolf zou de huidige Dolf niet kunnen zijn zonder zijn echtgenote. Carin is een prachtige blonde vrouw, die door iedereen vele jaren jonger wordt geschat dan haar leeftijd en de extroverte tegenpool van Dolf is. Beiden hebben kinderen en kleinkinderen uit hun vroegere geschiedenis en kwamen elkaar bijna 25 jaar geleden pas tegen. Wie Dolf goed kent weet dat hij diep ongelukkig is wanneer Carin niet aan zijn zijde is. Dat gebeurt niet vaak, maar wanneer zijn lieve echtgenote heel af en toe naar Nederland gaat om haar familie te bezoeken, is er met Dolf weinig land te bezeilen. Niemand is bang dat hij zijn oor er af zal snijden, maar alle vrienden slaken een zucht van verlichting bij haar terugkeer. Iedereen begrijpt ook dat geen enkele andere vrouw bij hem zou passen.

Dolf en Carin zijn in 1988 naar Indonesië geëmigreerd en die beslissing was genomen omdat Dolf als ondernemer in de Nederlandse Horeca vond dat het hoge tijd was geworden om met pensioen te gaan. Het allerlaatste hoogtepunt van zijn carrière was ook niet zonder uitzonderlijke creatieve prestaties, want Dolf had met zijn eigen twee rechterhanden de binnenzijde van twee belendende percelen in het centrum van Amsterdam omgetoverd tot het enorme houten interieur van een zeventiende eeuws galjoen. Het bedrijf is gespecialiseerd op grote besloten partijen en er worden tot op de dag van vandaag enorme aantallen gasten gefêteerd. Dat gebeurt nu door de zoon van Dolf, aan wie hij de zaak heeft overgedaan. Aan het einde van de feestavond komt ‘het schip’ in een vliegende storm terecht en wanneer het buiswater langs de huid van het schip naar binnen begint te stromen zijn het de hooggeëerde gasten die door de bemanning aan het dweilen worden gezet. De naam die Dolf aan het bedrijf had gegeven, kondigde zelfs de toekomst aan: de Compagnie Van Verre.

Na aankomst in Indonesië vestigden Dolf en Carin zich in Ubud en het eerste jaar was uiteraard de realisering van de droom van iedere gepensioneerde. Het bouwen van een eigen paradijsje. Niet iedereen zou een halve vuilnisbelt gekozen hebben om dat te doen, maar wie Pondok Ayu in Ubud kent, weet dat het een puur juweeltje is geworden. Het huis kijkt uit over een verborgen valleitje en de tuin beslaat ongeveer een hectare land. Het geheel is een kruising tussen de Hortus Botanicus en een kleine versie van Artis en het is iedereen die daar komt onmiddellijk duidelijk dat dit landgoed gecreëerd is door iemand die begaafd is met aanzienlijk meer dan goede smaak alleen.

Wat Dolf als vers gepensioneerde ondernemer echter niet had voorzien was dat hij zich daarna toch stierlijk zou beginnen te vervelen. Hij had echter al snel een nieuw idee om de tijd te doden en is toen heel even teruggegaan naar het vaderland om een vierdaagse cursus “glas in lood” te volgen. Om een lang verhaal kort te maken: een half jaar later was er daar in Ubud een bedrijf met honderd tachtig werknemers die allemaal getraind waren om een uitgebreid assortiment glas in lood producten te vervaardigen: ‘Mondirama’ was geboren! Dat bovendien met alle noodzakelijke voorzorgsmaatregelen om te voorkomen dat het personeel loodvergiftiging zou oplopen. Mondirama is vele jaren het succesverhaal geweest van een kleine buitenlandse ondernemer in Indonesië, totdat de Indonesische belastingdienst tot de conclusie kwam dat het niet paste dat die Nederlandse halm boven het rijstveld veld begon uit te steken. Bovendien kwam Dolf zelf tot de conclusie dat er een belangrijke waarheid stak in het oude maar ietwat onaardig bedoelde Chinese gezegde: ‘Ik wens je heel veel werknemers toe….’

Tot aan de dag van vandaag maken de allerbeste werkers uit zijn oude ploeg nog steeds deel uit van het gereduceerde team. Zij zijn voortdurend bezig met de vervaardiging van een reeks objecten van allerlei aard, te veel om op te noemen. Wat er is gebeurd is: de ondernemer is volledig tot kunstenaar gekristalliseerd. Drie jaar geleden is Dolf begonnen aan de bouw van zijn tweede paleisje, ditmaal vlak bij het strand in Sanur, want Carin verzamelt schelpen! Dolf is nu geobsedeerd door de perfecte natuurlijke vorm van het ei. Alle vrienden zijn in blijde verwachting van alles wat er nog staat te komen. Dolf is onstuitbaar. Hij zal iedere dag weer met nieuwe ideeën blijven komen en dingen blijven maken die nog niet bestaan.

Willem Loots,

Pantai Seseh, 12 April 2006

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *